‘Het Duitse afluisterstation en de bunker’

VALKENSWAARD - Stephan Borgers verzorgt op dinsdag 15 september om 20.00 uur bij Weerderheem in de foyer van Carolus, Oranje Nassaustraat 8 Valkenswaard een lezing met als titel ‘Het Duitse afluisterstation en de bunker’. 

De lezing gaat over de ‘Herenboerderij De Bunker’. Zo heet het gebouw tevens rijksmonument aan de Nieuwe Waalreseweg 189. Komend weekeinde is dit gebouw toegankelijk vanwege ‘Open Monumentendag’.

De oorspronkelijke naam was ‘Birkenhof’ en werd door de Duitsers tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1942 gebouwd. Birkenhof werd in december 1943 door de afluisterdienst, Forschungsstelle Langeveld, in gebruik genomen. Maar slechts een korte tijd, want begin september 1944 werden de antennes en verdere apparatuur afgebroken en verplaatst naar Duitsland.

Birkenhof fungeerde als een afluisterdienst van radio en telefoon: het ontvangen en doorzenden van allerlei radiografische berichten. Van telefooncentrale Birkenhof werd met een vaste verbinding contact gelegd naar de ondergrondse bunkers in Zossen, een plaatsje 38 kilometer ten zuiden van Berlijn, aan de Reichsstrasse 96, een ondergronds bunkercomplex van ruim vijf vierkante kilometer en 20 meter onder de grond. Van Valkenswaard uit werden de geallieerden tot op het hoogste niveau afgeluisterd. 

Wel werd het draadloze telefonische berichtenverkeer tussen Amerika en Engeland, om het afluisteren tegen te gaan, versluierd ofwel versleuteld alvorens het via de korte golf over de oceaan te sturen. Aan de overkant van de oceaan werd het opgevangen en weer in het originele bericht teruggezet. Deze scramble techniek wijzigde met regelmaat.

De Amerikanen en Engelsen wisten van elkaar welke techniek op enig moment werd gebruikt. De Duitsers niet. Daarom werd het gecodeerde bericht door Forschugsstelle Langeveld in Birkenhof opgevangen en omgezet in een grafische voorstelling om het met behulp van microscopen te bestuderen en de gebruikte spraakversluiering te herleiden. Dit is zeer specialistisch werk. De gesprekken werden op geluidsband vastgelegd en daarna uitgewerkt en vertaald.

Stephan Borgers vertelt over het bunkergebouw en is gespecialiseerd in de apparatuur en technieken die werden toegepast. Toegang niet-leden € 5.-.