Van idee naar werkende Woonleefcirkel, hoe doe je dat?

VALKENSWAARD - Hoe zorg je ervoor dat mensen naar elkaar omkijken, elkaar helpen en zich verbonden voelen met hun buurt? En vooral: hoe zet je zo’n zorgzame buurt succesvol op? Met die vragen kwam Liesbeth Spies, voorzitter van de vereniging van Woningcorporaties, Aedes, naar Valkenswaard. 

Liesbeth Spies bezocht de Woonleefcirkel Hart van Valkenswaard om uit eerste hand te horen hoe het initiatief is ontstaan, wat ervoor nodig is om het te laten groeien en wat andere gemeenten en woningcorporaties hiervan kunnen leren. Haar ambitie is om de ervaringen uit Valkenswaard binnen Aedes én in politiek Den Haag onder de aandacht te brengen. De Woonleefcirkel laat volgens de betrokkenen zien dat er veel mogelijk is wanneer bewoners, woningcorporaties, zorginstellingen, gemeenten, ondernemers en professionals de handen ineenslaan. 

In Cultuurcentrum Carolus vertelde Christel Niesten-Verdonck, een van de kartrekkers van de Woonleefcirkel, gepassioneerd over het ontstaan, het verloop, de beren op de weg en de toekomst. In een ruim gebied rondom het centrum van Valkenswaard werken bewoners, ondernemers en zorgprofessionals samen aan een zorgzame en wederkerige buurt. 
En natuurlijk ontbrak de taart niet. Die was gemaakt door een buurtbewoner uit de Woonleefcirkel. Misschien wel het mooiste voorbeeld van waar het allemaal om draait: iedereen heeft iets te geven en iedereen kan iets voor een ander betekenen.

Gewoon beginnen

Een belangrijke les uit de Woonleefcirkel: niet alles vooraf dichttimmeren, maar gewoon beginnen. Bewoners bepalen zelf wat zij belangrijk en leuk vinden. “Hoe zet je een activiteit op? Je gaat met elkaar in gesprek en luistert wat er leeft in de buurt en wat buurtbewoners willen en kunnen bijdragen.” Na een paar keer samenkomen wordt gekeken wat werkt en wat beter kan. Bewoners zijn daarbij niet alleen deelnemer, maar kunnen ook zelf iets betekenen voor een ander. Het talent van iedereen wordt ingezet. Er worden plannen gesmeed om een mannenkookclub op te zetten en ‘leer je schoenen strikken’ of je fietsband plakken voor buurtkinderen door bewoners van de Bogen. Van stoelyoga en koffiemomentjes tot buurtsoep en andere activiteiten: het zijn vaak de kleine dingen die ervoor zorgen dat mensen elkaar ontmoeten. Mensen voelen zich weer gezien, ervaren dat ze iets kunnen betekenen voor een ander en vinden nieuwe contacten.

De kracht zit in de mensen

De Woonleefcirkel laat ook zien dat niet alles in KPI’s (Key Performance Indicator, red.) en meetbare resultaten te vangen is. Het gaat om vertrouwen, ontmoeting en het gevoel dat je ertoe doet. Daarbij is het belangrijk om het tempo van bewoners te volgen en hen zelf te laten bepalen wat werkt. Na twee jaar zijn er duidelijke signalen dat die aanpak effect heeft. Buurtbewoners vinden het prettig dat er meer activiteiten in de buurt plaatsvinden. Ze leren elkaar wat beter kennen en initiatieven nodigen uit tot een spontaan praatje of ontmoeting. Praktijkondersteuners geven aan dat zij minder eenzaamheid zien en dat op langere termijn het aantal huisartsbezoeken zou kunnen afnemen. 
“We zeggen steeds vaker tegen elkaar, laten we een beetje meer op elkaar letten”. Door naar elkaar om te kijken en elkaar een handje te helpen, kunnen ouderen langer zelfstandig thuis blijven wonen en kan de druk op formele zorg en mantelzorgers verminderen.

Leren van Valkenswaard

Bij het bezoek waren onder anderen Maarten Meulepas (Woningbelang), Joost Lobée (Thuis), Robèrt Kersjes (WSZ), Marinus Biemans (WoCom), Edwin Jansen (Trudo) en wethouder René van den Kerkhof van de gemeente Valkenswaard aanwezig. Ook Ria, Diny, Bertha en Marius, vaste deelnemers en organisatoren van activiteiten, waren erbij.

Voor Spies was het vooral belangrijk om te horen hoe je van een idee naar een werkende Woonleefcirkel komt. Wat vraagt dat van bewoners? Welke rol hebben woningcorporaties, zorginstanties en gemeenten? Welke obstakels kom je tegen? En hoe zorg je ervoor dat zo’n initiatief echt van bewoners blijft? Spies vond de middag geslaagd en leerzaam. De opgedane inzichten nam ze dezelfde avond alweer mee naar Den Haag, waar ze aansloot bij een overleg. Daarmee blijft de Woonleefcirkel Hart van Valkenswaard niet alleen een lokaal initiatief, maar kan de ervaring uit Valkenswaard ook anderen inspireren.