Bijzonder levensverhaal van Rinus Beerendonk verschijnt als boek

BORKEL EN SCHAFT -  ‘Jongen, ge lult uit oew nek. Ik geloof er helemaal niks van’. Dit was zo ongeveer de eerste reactie van Bart de Waal toen zijn biljartmaatje Rinus Beerendonk zijn bijzondere verhaal vertelde. Intussen ligt er een manuscript van zo’n tweehonderd pagina’s en verschijnt het verhaal op 1 november als boek. ‘Rinus B.-Tralies in de zon’ is het resultaat van de samenwerking tussen de schrijvers Bart de Waal en Dirk Compen en Rinus B.

Door Willem-Jan Schampers

Het verhaal van Rinus, inmiddels 80 jaar en woonachtig in Borkel en Schaft, begint niet in de gevangenis, maar veel eerder. Hij komt oorspronkelijk uit Udenhout en was de vierde jongste in een gezin van dertien kinderen. "Mijn vader werkte in de steenfabriek. Dat was geen vetpot. We waren allang blij als we elke dag te eten hadden”, vertelt Rinus over zijn jeugd. Ook Rinus ging in de steenfabriek werken, maar kreeg als 24-jarige de kans om in korte tijd veel geld te verdienen. "De klus zou me zo’n tienduizend gulden opleveren, toen heel veel geld. Ik had eigenlijk niks te verliezen en stemde toe. Een keuze die mijn leven ingrijpend zou veranderen. Ik werd gepakt en uiteindelijk veroordeeld tot 14 jaar gevangenisstraf in Spanje."

Nieuwsgierig

Wat er precies gebeurde, willen Bart en Dirk nog even voor zich houden. "Je moet natuurlijk niet het hele verhaal al vertellen”, zegt Dirk. „Dan stuur je te veel op de plot. Wie nieuwsgierig is, moet het boek maar lezen.” Het idee om het verhaal van Rinus op te schrijven, ontstond een paar jaar geleden. Rinus vertelde zijn verhaal en Bart hoorde het aanvankelijk met stijgende verbazing aan. "Ik geloofde er helemaal niks van”, zegt hij lachend. Rinus liet zich echter niet zomaar wegzetten. "Kom morgen maar naar mij. Dan zal ik je wel eens wat dingen laten zien.” De krantenknipsels en andere documenten die Bart te zien kreeg, veranderden alles. "Toen dacht ik: oké, dan moeten we een boek over je schrijven.”

Het was niet de eerste keer dat iemand dit tegen Rinus zei. "Er zijn in het verleden wel meer mensen geweest die dat hebben gezegd. Er zijn hier ook wel eens een paar mensen geweest. Maar uiteindelijk is er nooit iets van gekomen.” Dit keer wel. Bart begon met interviews en verzamelde zoveel mogelijk informatie. Later sloot Dirk aan. “Wij doen vaker samen projecten”, vertelt hij. “Toen dacht ik: een boek, dat lijkt me ook wel leuk.” Wat volgde, was een intensief schrijfproces. “Je denkt eerst: ‘Ach, een boek schrijven, hoe moeilijk kan dat zijn?’ Maar het is behoorlijk wat werk.” Het boek gaat nadrukkelijk niet over tachtig jaar Rinus Beerendonk. De schrijvers hebben een periode van ongeveer vijf jaar uit zijn leven geselecteerd: de gebeurtenissen vóór zijn arrestatie en zijn tijd in de Spaanse gevangenis.

“Het grootste gedeelte speelt zich in de gevangenis af”, vertelt Rinus. Wat automatisch de vraag oproept: waarom slechts vijf jaar? En wat heeft Rinus precies gedaan om in een Spaanse cel te belanden? Hierover willen de schrijvers niets verklappen. “Dat is juist de spanning”, zegt Bart. “Je moet het verhaal niet vooraf gaan uitleggen.” Het boek is gebaseerd op ware gebeurtenissen, maar het is geen letterlijk verslag. Gebeurtenissen zijn soms anders gerangschikt om het verhaal beter te laten lopen. Namen en locaties zijn bovendien aangepast.
“Het is eigenlijk een soort roman”, legt Bart uit. „Maar de hoofdpersoon is Rinus en de basis is zijn verhaal.” De hoofdpersoon vindt die aanpak prima. Bart: “Het is zijn waarheid. Er staat niets in waarvan je zegt: dit is nooit gebeurd.”

Aanpassen

Het schrijven was vooral een kwestie van blijven lezen, schrappen en aanpassen, aldus Bart. Rinus las mee en controleerde of het verhaal overeenkwam met zijn herinneringen. Ook werd de tijdlijn meerdere keren tegen het licht gehouden. "Ik heb op een gegeven moment tegen Rinus gezegd: zet er nou eens de maanden en jaren bij. Want dit kan eigenlijk niet, dat komt te kort op elkaar. Toen hij dit had gedaan, klopte het ineens wel, haha!”
Ook proeflezers bogen zich over het manuscript. “Als je ergens iets verandert, moet je soms verderop weer iets aanpassen”, benadrukt Bart. “Dat is misschien wel het meeste werk.”  Rinus kijkt vooral met enige verbazing terug op het hele proces. Zijn bijzondere verleden, waar hij jarenlang over kon vertellen, ligt straks voor iedereen op tafel. “Ik heb het in één ruk uitgelezen", lacht hij.

‘Rinus B.-Tralies in de zon’ kost 20 euro en is in de voorverkoop te bestellen via e-mail: rinusboek@gmail.com of WhatsApp: 06-28113059. 
De officiële boekpresentatie is op zondag 1 november, om 14.00 uur in café-zaal Du Commerce in Valkenswaard.