Weerderheem: Valkenswaard honderd jaar geleden (1926) 02

Er gebeurde genoeg in 1926 in Valkenswaard, meer dan voldoende voor twee afleveringen van deze rubriek.

We vervolgen met de politiek. Sociaaldemocraat Snellen roert zich behoorlijk in de raadszaal. Als er in juni een subsidievoorstel wordt besproken voor het RK Volksbondgebouw, het latere Were Di aan de Maastrichterweg, wordt het hem wat te veel en roept hij uit: ‘We kunnen onderhand wel voor onzen Deken gaan werken, met al die subsidies’. 

Aan de andere kant lijkt met veel getouwtrek de aanleg van riolering in 1926 toch van start te gaan. Wethouder Gijrath vertrekt uit Valkenswaard en verhuist naar Amsterdam. Hij is overigens in het voorjaar aangeklaagd wegens het in beschonken staat mishandelen van hotelhouder Van Lith en krijgt daarvoor een geldboete van 25 gulden. Van Lith had de wethouder al eerder de toegang tot zijn etablissement ontzegd omdat hij ‘groote verteringen maakte en zijn vrouw thuis honger liet lijden’. 
Gijrath wordt als wethouder opgevolgd door een oudgediende, Christianus Jaspers.
Later in het jaar krijgt Valkenswaard ook een nieuwe gemeentesecretaris, H. Leemans. Positief is verder dat in juli 1926 het lang verwachte slachthuis aan de Leenderweg wordt geopend.

Maar er zijn natuurlijk ook andere bijzonderheden te vermelden. In maart 1926 geeft bijvoorbeeld de Eindhovense radiotechnicus in hotel Concordia een demonstratie op radiogebied. Hij toont daar ‘toestellen voor zeer bescheiden beurzen, zoowel als voor de goed gevulde’. 

In diezelfde maand vaardigt de raad vanwege geconstateerde wantoestanden een kienverbod uit voor personen onder de zestien jaar èn voor vrouwen. Dat laatste gaat raadslid Snellen te ver omdat het naar zijn mening inbreuk maakt op de persoonlijke vrijheid. Hij is evenwel de enige tegenstemmer in een gemeenteraad die alleen uit mannen bestaat.
Snelheidslimieten worden ook in 1926 al overschreden. Motoren en auto’s blijken met snelheden van boven de vijftig kilometer door het dorp te scheuren.
In mei 1926 verbaliseert de politie verschillende overtreders.
Dat laatste gebeurt ook met autobus-eigenaar Plompen en een chauffeur van concurrent EMA. Die raakten met elkaar in gevecht bij het Valkenswaardse treinstation en moesten door de wachtmeester der marechaussee gescheiden worden.
In november 1926 wordt een oplichter opgepakt wegens fraude bij het verbruik van elektrische stroom. Ook toen al!

Sigarenfabrieken

Er is veel nieuws over sigarenfabrieken. Zo vindt er een langdurige staking plaats bij Gijrath waar 120 sigarenmakers bij betrokken zijn. Ook bij de fabriek van F. van Dooren wordt enige tijd het werk door de sigarenmakers neergelegd. De gebroeders Jeurissen openen later in het jaar hun nieuwe fabriek aan de huidige Karel Mollenstraat-Noord. Wethouder Kanen noemt bij de opening de sigarenfabrikanten en de sigarenmakers ‘de dragers van de welvaart van onze gemeente’. 

In 1926 overlijden twee grote sigarenfabrikanten, namelijk Antoon van Best en Peter Hoekx. In de fabriek van Hoekx wordt in mei 1926 ingebroken, maar de dief, een werkloze koperslagersknecht uit Eindhoven, wordt op heterdaad betrapt door de bewakers. Hij krijgt later vanwege dit misdrijf een celstraf opgelegd van acht maanden. Dit ondanks zijn verweer dat hij door werkloosheid ten einde raad tot het misdrijf gekomen was. 

Henk van Mierlo 
Heemkundekring Weerderheem, Oranje Nassaustraat 8F, 5554 AG Valkenswaard