Weerderheem: Straatnamen (10) - Dr. H. Mollerstraat

Vandaag weer een aflevering van Valkenswaardse straten die vernoemd zijn naar een persoon. Dit keer is dat dr. Hendrik Willem Evert Möller (1869-1940). 

De Amsterdammer, wiens achternaam na 1902 zonder umlaut wordt geschreven, komt al na de lagere school terecht in Noord-Brabant als hij enkele jaren verblijft op kostschool De Ruwenberg in St. Michielsgestel. 

Hoewel hij zich aanvankelijk bij de Jezuïeten wil aansluiten, kiest hij in 1900 toch voor een seculier leven en begint hij een studie Nederlands in Amsterdam. Daar trouwt hij in 1902 met zijn buurmeisje Alice Bourgonjon. 

Moller ijvert in die tijd voor een vereenvoudigde spelling, koestert de groot-Nederlandse gedachte en voelt een culturele verbondenheid met Vlaanderen. In 1907 promoveert hij op een studie over het werk van Joost van den Vondel. 

Het onderwijs krijgt een steeds prominentere plaats in Mollers leven. Hij sticht in 1912 in Amsterdam de R.K. Leergangen die een jaar daarna op last van de bisschoppen verhuizen naar Noord-Brabant, eerst naar ’s-Hertogenbosch en in 1918 naar Tilburg. De Leergangen leiden leraren op voor het middelbaar onderwijs en daarin heeft deze provincie dan nog een behoorlijke achterstand.

Ook Moller verhuist naar Tilburg maar hij wordt nooit een Brabander. In 1916 is Moller een van de initiatiefnemers van OMO, Ons Middelbaar Onderwijs, een vereniging waarvan hij ook de eerste voorzitter wordt. Deze functie vervult hij tot aan zijn overlijden in 1940. 

OMO sticht vanaf 1916 diverse middelbare scholen in Noord-Brabant, waaronder het Hertog Jan College in Valkenswaard. In 1920 treedt Moller na een conflict terug als rector van de leergangen en breekt voor hem een onzekere en zware tijd aan. Een periode ook waarin hij met het geven van cursussen en spreekbeurten moet voorzien in zijn onderhoud.

Roeping

In 1922 richt Moller het blad Roeping op, een ‘maandschrift voor schoonheid’. Het blad is vanaf het begin het belangrijkste orgaan voor de katholieke jongeren in het zuiden die in de jaren na de Eerste Wereldoorlog op zoek zijn naar wezenlijk katholieke kunst. Maar het gaat Moller niet alleen om de kunst maar om een algehele katholieke vernieuwing, die ook de politiek en het gehele maatschappelijke leven doordrenkt. 

In 1925 wordt Moller Tweede Kamerlid voor de Rooms-Katholieke Staatspartij. In het parlement is hij vooral actief op het onderwijsterrein. Daarnaast is hij enige jaren raadslid en wethouder in zijn woonplaats Tilburg. Aan het einde van zijn leven treft hem een zware slag als zijn zoon Lodewijk in de meidagen van 1940 sneuvelt bij de landsverdediging. 

Moller, de initiator van katholiek onderwijs, overlijdt aan het einde van dat jaar in Tilburg, 71 jaar oud. Hij leefde sober en gezagsgetrouw, was niet-roker en geheelonthouder, kon zeer bevlogen zijn maar trad vaak autoritair en solistisch op. Die laatste eigenschappen maakten Moller dan ook weinig toegankelijk voor de opvattingen en wensen van anderen. 

Een dochter van Moller, Oda, woont met haar man Stef Breukel tussen 1942 en 1952 in Valkenswaard in Huize Rapelenburg. Op 22 januari 1960 stelt de Valkenswaardse gemeenteraad de straatnaam Dr. H. Mollerstraat vast, gelegen in de wijk Kerkakkers-Noord.

Henk van Mierlo 
Heemkundekring Weerderheem, Oranje Nassaustraat 8F, 5554 AG Valkenswaard