Weerderheem: Valkenswaard viert kermis in 1926

Kermis in Valkenswaard is al een oud verschijnsel. Werd er voorheen in elk van de verschillende gehuchten een soort kermis gehouden, later werd dit een centrale kermis in het dorpscentrum. In 1893 meldt De Peel- en Kempenbode dat de kermis in deze streek minder begint te worden, maar niet in Valkenswaard. Ook in 1926 is de Markt weer het middelpunt van het jaarlijkse volksfeest, een kermis die dan nog op de tweede zondag van augustus wordt gehouden, ditmaal onder het motto ‘Ontspan den boog, de tijd is er voor’.

In mei 1926 wordt al zichtbaar dat het een goede kermis zal worden. De gemeente constateert met genoegen dat de inschrijvingen van de kermisexploitanten op dat moment al 3.200 gulden bedragen en dan zijn de danstenten nog niet meegerekend. Wel vraagt de gemeenteraad aandacht voor de dorpspomp, want die moet ‘ter wille van de kermisreizigers’ natuurlijk in orde zijn. Raadslid Petrus Panken maakt zich zorgen over het vroege sluitingsuur, negen uur ’s avonds, van de twee danstenten die met de kermis zullen verschijnen. Maar wethouder Christianus Jaspers stelt hem gerust en zegt toe ‘een regeling te treffen’. 

Al een week voor de kermis beginnen de exploitanten ‘onder prachtig najaarsweer’ met het opbouwen ervan. Het is dan ook niet niks wat er in Valkenswaard te beleven valt. Zo is er een stoomcaroussel en een ‘vergenoegingspaleis’ van de familie Van Bergen uit Roermond. Maar ook een automolen, een draaimolen, een luchtschommel, Circus Bever en een ponybaan bieden vermaak. En wat te denken van Heller’s rijwielkunstenaars, Giesbers’ schiettent en fotoinrichting De Winter. 

Verder bevinden zich nog zo’n 25 kramerijen op de Markt en zeker zo belangrijk: er is op minstens twintig plaatsen dansmuziek. Zo speelt bij Du Commerce ‘The Lila Saxaphone Band’ uit Groningen en zorgt bij Smets, eveneens op de Statie, het Mortier-orgel voor de dansmuziek. 

Deinende menigte

De eerste kermisdag verloopt onder een enorme drukte én zonder wanklank. De belangstelling voor de Valkenswaardse kermis blijkt overweldigend, ook van buiten de gemeente. 

Treinen, bussen, auto’s en fietsen voerden honderden af en aan. Vanaf Concordia op de hoek van de Waalreseweg-Eindhovenseweg tot aan de Nicolaaskerk is het één deinende menigte, aldus de krant. De exploitanten der kermisvermakelijkheden doen goede zaken, de caféhouders met hun dansgelegenheden niet minder. 

Maar de drukte trekt ook ander volk aan, zoals zakkenrollers. 
Dat overkomt bijvoorbeeld mejuffrouw Van H. Die werd al staande tussen de mensenmassa voor een kermistent plotseling ‘eenigszins onzacht’ aangeduwd. Hoewel zij daar geen acht op sloeg bleek later haar portemonnee wel te zijn gerold.
De 21-jarige fabrieksarbeidster M. de B. uit Strijp overkwam hetzelfde en raakte zo 25 gulden kwijt.
Een wel heel jeugdige dievegge betrapte de politie op kermismaandag in Weert. Het zevenjarige meisje uit die plaats was de zondag ervoor op een gestolen fiets naar Valkenswaard gekomen. Zij bleek een damestasje bij zich te hebben met voorwerpen waarvan zij bekende deze op de Valkenswaardse kermis te hebben ontvreemd.

Dat alles neemt niet weg dat Valkenswaard kon terugzien op zeer geslaagde kermisdagen.

Henk van Mierlo 
Heemkundekring Weerderheem, Oranje Nassaustraat 8F, 5554 AG Valkenswaard