Fakkeltocht Valkenswaard: ‘Ode aan de vrede’

VALKENSWAARD - Kerstavond liept Valkenswaard voor de 7e keer de ‘Fakkeltocht voor verdraagzaamheid’. Onderstaande tekst werd bij gelegenheid uitgesproken.

Afgelopen september vierde Valkenswaard 80 jaar bevrijding. Dat herdenken is ongelofelijk belangrijk, misschien wel het meest voor wie de oorlog niet heeft meegemaakt. Want het is zo makkelijk om vrede maar heel gewoon te vinden. Iets wat er altijd geweest is. Iets wat er gewoon is. Maar is die vrede er wel?

De wereld staat al lang in brand. De maatschappij is diep verdeeld. En de toekomst van onze kinderen ligt onder vuur. En dat leidt tot wrijving.

We moeten het klimaat redden
Terwijl onze persoonlijke offers maar een 1000ste van een 1000ste van het probleem oplossen We moeten iedereen omarmen zoals hij is. Terwijl wat we niet kennen vaak raar, vreemd, bedreigend kan voelen We moeten andere mensen helpen
Terwijl we ook genoeg eigen uitdagingen hebben
We moeten, we moeten, we moeten steeds meer, en we mogen steeds minder. Minder vliegen, minder vlees eten, minder autorijden, minder stoken, minder kopen, minder foute grappen maken
En mijn problemen dan, hoor je als reactie
Wie heeft daar nog oog voor?

Want er is ook armoede, en woningnood, en ongelijkheid, en oorlog, of de dreiging ervan En de boodschappen worden iedere week duurder
Er is angst, en er is stress, polarisatie, onbehagen, achterdocht, onvrede En vroeger kon je voor een gulden ……….
En uit die onmacht of uit opportunisme, Worden er zondebokken gezocht. En gevonden. En bedreigd. En weggejaagd.

En dat lost natuurlijk helemaal niks op maar het leidt wel af. En het houdt ons flink bezig. Het leven wordt er niet leuker op. En het licht aan het eind van de tunnel is een heel slap led-lampje. En we willen helemaal geen slap led-lampje, we willen een dikke vette gloeilamp. Zo een waar je je handen aan brandt, zo een uit de tijd dat alles makkelijker ging en beter was.
Toen geluk nog heel gewoon was.

En op mijn beurt zeg ik dan dat veel van deze klachten waar zijn. Maar veel andere problemen door politici misbruikt worden, voor eigen gewin. Vertekend, en in een verkeerd daglicht geplaatst. En vroeger was niet alles beter. En het ligt niet aan de migrant. We doen het zelf.
Het is het beleid dat wij hebben gekozen en herkozen en herkozen

En dan gaan we kiften en kijven, en bekvechten, en welles nietes, En de ketel verwijten dat ie zwart ziet. En dat je dat ook al niet meer mag zeggen. En dat dat ongehoord is. En wat jij of ik, of in ieder geval de ander, allemaal anders moet vinden en anders moet doen En zo gaat alle tijd verloren. En worden we nog banger, bozer en ongelukkiger.

Wat als we nu eens bij onszelf blijven. Welke onvrede staat jou in de weg om in vrede te leven. Met jezelf, met de ander en met de toekomst. Want jezelf is wat jij kunt veranderen, jouw doen en laten, dat is jóuw verantwoordelijkheid.
Verbeeld jezelf: dit is je situatie: je eten, onderdak en gezondheid zijn gegarandeerd. Voor de rest leef je in meer of minder luxe. En dat wil je niet kwijt, denk je

Maar vraag nu jezelf: waar word ik echt gelukkig van?
Niet wat hebben mijn buren, vrienden en collega’s? Niet wat zeggen reclames, influencers en algoritmes? Nee, waar wordt jíj gelukkig van …. En echt gelukkig, lang gelukkig, niet even maar.
Is het liefde, familie, vrienden, iets creëren, iets leren, iets ontdekken, iemand helpen, iets goeds dan, even helemaal niets doen, de zon, het bos, de zee.
Dat is allemaal niet te koop. Kan minder ook meer zijn? Is minder consumeren misschien juist de weg naar meer tijd en aandacht voor jezelf?

Stel jezelf nog een andere vraag: Hoe wil je herinnerd worden? Door je kinderen, en hun kinderen, en hun kinderen, en hun kinderen. Aan je carrière, je prestige, je statussymbolen? Of aan je verhalen, je eigenaardigheden, je grote hart, je vriendschap? En dat je een goede voorouder was? Dat je wat over had voor anderen, waar en wanneer ze ook leefden. Mens, dier of boom, je vond allen belangrijk.
Je begreep dat alles samenhing, verbonden was, dat samenwerken de moeite waard was. Voor die bijzondere bol leven in die onmetelijk zwarte kosmos

Is een beetje minder dan een opoffering of de vervulling van wie je eigenlijk wilt zijn?Is vrede met jezelf, de ander en de toekomst misschien de enige weg naar het ware geluk? En is die werkelijk zo moeilijk te vinden en bewandelen?
Een oude rabbi vroeg eens aan zijn leerlingen: hoe kun je het moment bepalen waarin de nacht ten einde is en de dag begint? Is het ’t moment als je uit de verte een hond van een schaap kunt onderscheiden, vroeg één van zijn leerlingen. Nee, zei de rabbi.
Is het als je van verre een dadelboom van een vijgenboom kunt onderscheiden, vroeg een ander. Nee, zei de rabbi. Maar wat dan, vroegen de kinderen.
Het is als je in het gezicht van een mens kunt kijken en daarin je zuster of je broeder ziet. Je daarin een medemens, een naaste. Tot dat moment is de nacht bij ons.

Lieve mensen, wij zijn verantwoordelijk voor onszelf. We kunnen de wereld niet in ons eentje veranderen. Maar alles is verbonden, iedere steen in de rivier verandert de loop een beetje. Laten we licht in de nacht brengen en onze weg naar vrede bewandelen.
Pak je fakkel en denk aan elkaar.