Valkenswaard honderd jaar geleden (1926) 01
Het mooie van bladeren door oude kranten is dat de berichten een beeld geven van het leven toen. Waar ging het toen over in de gesprekken van alledag?
Het jaar 1926 is nog maar amper begonnen als het droeve bericht Valkenswaard bereikt dat de nog maar net met emeritaat vertrokken deken Johannes Leenen, in zijn geboorteplaats Asten op 74-jarige leeftijd is overleden.
Het zijn ook natte tijden zo aan het begin van het nieuwe jaar, met beken die buiten hun oevers treden. Zo erg zelfs dat voor het eerst in zestig jaar het treinverkeer tussen Eindhoven en Valkenswaard moet worden stopgezet, waarschijnlijk omdat in Eindhoven delen van het spoor onder water zijn komen te staan. Medio januari 1926 brengt een collecte in Valkenswaard voor watersnoodslachtoffers twaalfhonderd gulden op. Later die maand geeft zangvereniging De Volharding voor dit goede doel een benefietconcert dat tweehonderd gulden oplevert. Ook bij de thuiswedstrijd van de Valk wordt er gecollecteerd en kan daarna ruim 65 gulden overhandigd worden aan het watersnoodfonds.
Tegen het einde van de maand maakt een felle brand een einde aan de betonfabriek van Beeks aan de Eindhovenseweg. De acht werknemers zijn daardoor voorlopig tot werkloosheid gedoemd.
Rond die tijd houdt deken Franken een lezing over de vrouw bij een bijeenkomst van de vereniging ‘Eer en deugd’. Dat de tijden in honderd jaar op sommige punten gelukkig zijn veranderd wordt duidelijk uit zijn stelling dat vrouwenemancipatie absoluut uit den boze is. Ook trekt de prelaat van leer tegen onzedige en opzichtige kleding.
Aan de andere kant zijn andere woorden door hem toen uitgesproken tegenwoordig nog steeds actueel en herkenbaar, bijvoorbeeld als het gaat om de beschikbaarheid van sociale media voor de jeugd. Franken riep namelijk op om kinderen te beschermen voor ‘bederfelijke lectuur, die de hartstochten prikkelt, voor gevaarlijk tooneel en afschuwelijke films’.
Een aantal sigarenfabrieken gaat het in Valkenswaard weer voor de wind. Zo neemt Willem II een nabijgelegen pand over om het fabriekscomplex uit te kunnen breiden. Concurrent Hofnar doet hetzelfde met nieuwbouw aan de Bakkerstraat uit met nieuwbouw die aannemer P. Martens voor bijna vijftienduizend gulden moet realiseren.
Valkenswaard heeft in 1926 nog geen weekmarkt maar moet het doen met een maandmarkt. Eind januari worden acht manden met biggen aangevoerd en vijftig runderen staan ‘aan de lijn’. Maar ondanks het slechte weer was het toch redelijk druk, aldus de krant.
Orgel
In februari 1926 neemt pastoor Van Vroonhoven in ‘zijn’ Antoniuskerk het nieuwe orgel in gebruik, een geschenk van de parochianen bij zijn zilveren jubileum. Een ‘mooi instrument in 'n mooie kerk’ zo meldt de correspondent.
Deken Franken is in 1926 met architect Jan Stuyt volop bezig met zijn plannen om de Nicolaaskerk aan de Markt te vergroten. Dat alles in de hoogtijperiode van het rijke roomse leven.
Burgemeester Elise Kuijper begint in 1926 aan zijn tweede termijn als burgervader van Valkenswaard. De gemeente maakt dan politiek gezien een roerige periode door. Kuijper hoopt dat de discussies voortaan gevoerd worden ‘in een gemoedelijken toon’, maar de werkelijkheid wordt anders.
Henk van Mierlo
Heemkundekring Weerderheem, Oranje Nassaustraat 8F, 5554 AG Valkenswaard