Plattegrond uit 1911 van de fabriek van Tinga op de hoek Hazestraat-Leenderweg (Coll. H. van Mierlo).
Plattegrond uit 1911 van de fabriek van Tinga op de hoek Hazestraat-Leenderweg (Coll. H. van Mierlo). (Foto: )

Tinga, Groningse sigarenfabriek in Valkenswaard (3)

  Historie

Henk van Mierlo

In de vorige aflevering bleek dat Pieter Tinga in 1904 de productie van zijn sigaren definitief van Groningen naar Valkenswaard verplaatste. Deze aflevering gaat in op de gebeurtenissen die daarna in dit dorp plaatsvonden.

Valkenswaard - In Valkenswaard werken er in het begin - oktober 1904 - nog maar vier mensen voor Tinga. Eén van hen is een meesterknecht uit Groningen, Roelf Vennema, die met zijn gezin in 1904 in Valkenswaard komt wonen. Deze Vennema woonde overigens in 1900 - bij de vorige uitwijkactie van Tinga - ook al negen maanden in Valkenswaard. Medio november telt de fabriek in Valkenswaard maar 8 werknemers, terwijl dat er in Groningen 17 waren, hoewel andere bronnen daar een getal van 25 noemen. Daarom verlenen Groningse fabrikanten Tinga bijstand en produceren zij voor hem sigaren. De sigarenproductie door Tinga in Groningen is daarmee verleden tijd. Dit toont nog eens het gesloten front dat de Groninger sigarenfabrikanten vormden. De in Valkenswaard en door andere fabrikanten in Groningen voor hem geproduceerde sigaren worden naar Tinga's fabriek in de Peperstraat gestuurd en daar gesorteerd en verpakt. Daarnaast verhuurt Tinga een deel van zijn Groningse fabriekspand aan Tricotagefabriek Van Hasselt. Maar ook in Valkenswaard hebben de vakbonden inmiddels voet aan de grond gezet, hoewel dat alleen een nog maar net opgerichte katholieke vakbond betreft met nog weinig leden. Eind oktober 1904 licht het hoofdbestuur van de Federatie van Sigarenmakers en Tabaksbewerkers in Nederland tijdens een bijeenkomst in Valkenswaard de vele toehoorders toe dat Tinga in Groningen zijn sigarenmakers daar heeft uitgesloten en laat het aan de medewerkers in Valkenswaard over of zij het werk zullen neerleggen. Voor zover bekend is dat niet gebeurd. Daarvoor is hier waarschijnlijk de organisatiegraad te laag. Zo krijgt Tinga in Valkenswaard vaste grond onder de voet en koopt hij begin december 1904 de nieuwe fabriek van H.W. Mollen op de hoek van de Leenderweg/Hazestraat. Dit pand was in 1901 bedoeld als fabriek voor H.W. Mollen, maar een faillissement maakte een einde aan deze bestemming, nog voordat het pand was afgebouwd. Van het pand op de hoek van de Leenderweg/Hazestraat bestaan voor zover bekend geen historische foto's, maar het is - zij het in verbouwde staat - nog steeds aanwezig in het Valkenswaardse straatbeeld. Hoewel Tinga in december het gebouw voor 2.500 gulden overneemt, heeft hij al op 6 oktober van dat jaar 'het genot' ervan aanvaard, dus één dag voordat hij in Groningen zijn werknemers aanzegt te willen 'afrekenen' (zie vorige afleveringen). Dit betekent dat Tinga bewust op een breuk met zijn werknemers heeft aangestuurd.

Meer berichten




Shopbox