De markt in Valkenswaard met de diligence (Coll. Weerderheem).
De markt in Valkenswaard met de diligence (Coll. Weerderheem). (Foto: )

De Post in Valkenswaard (deel 1)

Rond 1880 kent Valkenswaard maar één brievenbus

Henk van Mierlo

Brievenbus verplaatst

Zo rond 1880 kent Valkenswaard één brievenbus die in 1883 wordt verplaatst naar de Kromstraat bij 'het huis van J. Beeks'. Overigens begon de Kromstraat destijds al bij de huidige Kerkweg. Daarnaast is Valkenswaard via het stationsgebouw aan de spoorstraat (de huidige Frans van Beststraat) aangesloten op het telegraafnet. De telegrammen worden in 1880 in Valkenswaard voor een dubbeltje thuisbezorgd.

De 'post' is jarenlang een begrip geweest, ook in Valkenswaard. Om een goed beeld daarvan te krijgen is het nodig om eerst kort de historische ontwikkeling van de post in het algemeen te schetsen.

Valkenswaard - Het eerste georganiseerde postwezen in Nederland komt in de Romeinse tijd tot stand, maar na de val van dit immense rijk verdwijnt ook het geregelde postvervoer. Vele eeuwen duurt deze situatie die pas verbetert met de opkomst van de steden in pakweg de 12e eeuw. Dan is er opnieuw sprake van een - zij het gedecentraliseerd - postwezen. Later ontstaan hieruit vaste bodediensten waaruit zich vervolgens postiljons (postrijders) ontwikkelen. Om te verzekeren dat de post ook daadwerkelijk wordt bezorgd betaalt lange tijd de ontvanger de portokosten. Aan het einde van de achttiende eeuw wordt in Nederland het postwezen genationaliseerd naar Frans voorbeeld, maar pas in 1817 ontstaat er een dagelijks net van postverbindingen door het hele land.

Als aan het begin van de negentiende eeuw dominee Stephanus Hanewinkel door Brabant reist, doet hij ook Valkenswaard aan waarover hij zeer te spreken is. Hij noemt het een 'schoon dorp', 'levendig' en schrijft dat er voortdurend nieuws te horen is omdat de postkoets tussen 's-Hertogenbosch en Luik hier een rustplaats heeft. De grondwet van 1848 brengt ook een nieuwtje voor het postwezen want in die wet wordt voor het eerst het briefgeheim vastgelegd. De Postwet die een jaar later wordt ingevoerd schrijft voor dat in het gehele land dezelfde tarieven voor dezelfde diensten moeten worden gehanteerd. Op 1 januari 1852 maakt Nederland kennis met de postzegel. Deze draagt de beeltenis van koning Willem III en profil in de waarden 5, 10 en 15 cent. Deze postzegel is een imitatie van de allereerste postzegel te wereld, de Penny Black uit Engeland (1840), waarop koningin Victoria eveneens en profil is afgebeeld. Met de intrede van de postzegel verandert er ook een eeuwenoud gebruik, namelijk dat niet langer de ontvanger maar de afzender de porto betaalt. Vanaf dit moment is het doel om in elke gemeente postkantoren op te richten 'zoodra de omstandigheden' dit toelaten. In 1870 zijn er al 138 hoofdpostkantoren, vaak gevestigd in het woonhuis van de beheerder. In 1871 wordt de briefkaart geïntroduceerd, in 1881 de pakketpost en in 1886 wordt de telegraaf ondergebracht bij het postwezen. Via de telegraaf kunnen met een seinsleutel elektrische impulsen over een grote afstand worden verzonden. Deze nieuwe diensten maakten het onderbrengen van een postkantoor in het woonhuis van de beheerder ondoelmatig. Daardoor ontstaan aparte postkantoren, hoewel de beheerder vaak nog wel in of bij dat kantoor woont.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden