De Valkenswaardse markt, circa 1920 (coll. Weerderheem).
De Valkenswaardse markt, circa 1920 (coll. Weerderheem). (Foto: )

Valkenswaard 100 jaar geleden: 1920 (deel 2)

Henk van Mierlo

Een van de gevolgen van de Eerste Wereldoorlog is het verdwijnen van de vorstenhuizen - bijvoorbeeld in Duitsland, Oostenrijk en Rusland - en de opkomst van het socialisme. In Nederland mislukt de revolutie van Troelstra maar leidt 'het rode gevaar' wel tot onder meer de invoering van algemeen kiesrecht en de achturige werkdag.

Valkenswaard - Maar beide ontwikkelingen laten ook hun sporen na in Valkenswaard. Eind maart houdt de secretaris van de vereniging RK Gemeentebelang een 'krachtige redevoering' in verband met het dreigende revolutiegevaar en roept hij op 'als mannen van karakter voor het katholieke geloof te strijden'. Bij een propagandavergadering van de burgerwacht kort daarna, wordt eveneens opgeroepen op zich vanwege het dreigende gevaar bij de burgerwacht of de vrijwillige landstorm aan te sluiten. De achturige werkdag maakt dat de werknemers meer vrije tijd krijgen. De angst is groot dat dit leidt tot meer drankmisbruik in plaats tot het 'hunne vrouwen een handje te kunnen helpen om hunne kinderen op te voeden in waren katholieken zin'. In juli 1920 vindt er in Valkenswaard een grote gewestelijke openluchtbijeenkomst plaats van de Bossche Diocesanen Werkliedenbond. Het Eindhovensch dagblad spreekt van een 'Schitterend geslaagde kracht-demonstratie'. Ook hier speelt de onzekere internationale situatie een belangrijke rol. Maar in de optocht die onderdeel uitmaakt van de manifestatie komt het drankmisbruik aan de orde, getuige opschriften als: 'volle kannen, leege pannen', 'In de kroeg gelach, thuis ach en ach' en 'Waar de drank binnen komt, gaat het geluk de deur uit'. Maar er is in 1920 ook nieuws dat zich slechts beperkt tot Valkenswaard. Zo krijgt de gemeente in 1920 een nieuwe burgemeester - Elise Kuijper - die op 18 maart wordt geïnstalleerd. Wegens de 'abnormale tijdsomstandigheden' blijft uiterlijk feestvertoon daarbij echter achterwege. Iets dat de gemoederen zeker heeft beziggehouden is de 'aanranding' van twee jonge vrouwen bij de molen in Borkel en Schaft, waarbij twee mannen onder bedreiging van een revolver de vrouwen de fietsen afhandig maken. Een vijftigjarig huwelijk is in 1920 nog reden voor een groots feest met een optocht. Ook krijgt het bruidspaar tegen de avond een serenade van harmonie UNA en zangvereniging De Volharding.

Op dinsdag 29 juni 1920 trekken zo'n 1.200 bedevaartgangers naar Handel, 'volgens oude gewoonte per kar, per wagen en velen die de reis te voet afleggen'. Een maand later is het kermis, van zondag 1 tot en met woensdag 4 augustus. Deze wordt druk bezocht, duizenden vreemdelingen stromen toe, de verschillende danszalen zijn 'opgepropt vol' en 'menig walsje' wordt afgelegd, aldus de Meierijsche Courant.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden