Detail van de lauwerkrans van harmonie UNA, ontvangen tijdens het concours te Amsterdam in 1919 (Coll. H. van Mierlo).
Detail van de lauwerkrans van harmonie UNA, ontvangen tijdens het concours te Amsterdam in 1919 (Coll. H. van Mierlo). (Foto: )

Valkenswaard 100 jaar geleden (1919), deel 2 en slot

Henk van Mierlo

Er is in 1919 zoveel 'nieuws' over Valkenswaard, Dommelen en Borkel en Schaft beschikbaar dat het niet in één artikel past. Vandaar dat het nieuws ditmaal over twee bijdragen wordt verdeeld.

Valkenswaard - In april dat jaar komt een forse fraude aan het licht. De Valkenswaardse secretaris van het Steuncomité - tevens gemeenteambtenaar - verdwijnt plotseling en laat daarbij een kastekort van enkele duizenden guldens achter. Het 'jongmensch' meldt zich enkele dagen later bij de politie in Den Haag. Later blijkt dat ook de gemeenteadministratie gebreken te vertonen, reden voor een accountantsonderzoek. De afloop van beide gevallen is echter onbekend. Maar soms kent een tegenslag ook een goede afloop. Dat ervaart een mevrouw die na de Hoogmis haar handtasje -'dat een groote waarde vertegenwoordigde' - verliest. Gelukkig retourneert een eerlijke vinder haar eigendom en incasseert vervolgens een 'flinke belooning', aldus de krant.

Ziekte, dood en ongemak

De drie dorpen die momenteel Valkenswaard vormen, blijven in 1919 niet gespaard van ziekte en ongemak, zowel bij mens als dier. Niet alleen vinden er veel - zij het kleine - branden plaats, maar ook breekt eind januari mond- en klauwzeer uit, een ziekte die in het najaar weer terugkeert. In juni heerst 'in hevige mate de besmettelijke ziekte de Mazelen', maar sterfgevallen hebben zich dan nog niet voorgedaan. Anders is het als later die zomer roodvonk uitbreekt, waaraan een vrouw overlijdt, een man en vier jonge kinderen achterlatend. Een even zo trieste gebeurtenis vindt plaats in Borkel en Schaft. Daar krijgt in het najaar het driejarig dochtertje van de molenaar een slag tegen het hoofd van de wiek van de molen aldaar. Het kind overlijdt als gevolg daarvan een etmaal later zonder nog bij bewustzijn te zijn geweest. Ongemak van een heel ander kaliber overkomt een Valkenswaardenaar die 'te veel aan Bachus geofferd' heeft en op weg naar huis in de Dommel terecht komt. 'Daar de Dommel niet hoog was, kwam hij met de schrik en een nat pak vrij'.

In 1919 viert de coöperatieve roomboterfabriek Hollandia het 25-jarig en het RK Tabaksbewerkersgilde St. Antonius het 10-jarig jubileum. Het echtpaar Gevers herdenkt in juli 'hunne vijftigjarige echtvereeniging' en de Dommelse bierbrouwer W. Snieders viert later dat jaar zijn zilveren bruiloft. Ter gelegenheid daarvan schenkt hij de Dommelse parochie een H. Hartbeeld dat nog steeds te bewonderen is in de tuin aan de voorzijde van de (voormalige) pastorie. Het jaar 1919 is ook het laatste jaar waarin Van Hoorn burgemeester is van Valkenswaard. Aan hem wordt op eigen verzoek per 1 januari 1920 ontslag verleend.

Meer berichten