Inkwartiering van Nederlandse officieren in Valkenswaard. V.l.n.r. dokter B. Dagevos, mw A. Wolters-van Schevensteen, een Nederlandse officier en A. Wolters (Coll. Chr. van den Besselaar).
Inkwartiering van Nederlandse officieren in Valkenswaard. V.l.n.r. dokter B. Dagevos, mw A. Wolters-van Schevensteen, een Nederlandse officier en A. Wolters (Coll. Chr. van den Besselaar).

Valkenswaard 100 jaar geleden (1918)

1918 zou het laatste oorlogsjaar worden. Hoewel Nederland buiten de directie oorlogshandelingen blijft, worden de gevolgen ervan op sociaal en economisch gebied steeds meer voelbaar voor de ruim 4.300 Valkenswaardenaren. De schaarste aan voedsel, brandstof en materialen is groot en wetsovertredingen zoals smokkel en diefstal zijn aan de orde van de dag.

Valkenswaard - De koude en de kleine rantsoenen steenkool maken dat al in januari 'velen hier en daar noodgedwongen tot gappen overgaan', aldus de Meierijsche Courant. Ook soldaten smokkelen, want als de 'kommiezen' in februari een militaire proviandwagen aanhouden, treffen zij daarin zeep, kwatta en cacao aan, bestemd voor de Duitse collega-militairen. Een inventieve smokkelwijze openbaart zich in augustus als 'een heerschap' naar de grens kuiert, aldaar zijn schoenen uitdoet, deze over de draadversperring gooit, 50 mark incasseert van de grenswachters en vervolgens blootvoets de terugreis aanvaardt, waarop hij overigens door de Douane wordt gearresteerd. Van veel vergrijpen blijft de dader onbekend, maar zo nu en dan kan de overtreder toch in de kraag gegrepen worden. Zo wordt een werknemer van de firma Van den Besselaar ingerekend wegens bedrijfsdiefstal en krijgt de dief die een kaas bij bakker Jaspers heeft gestolen daarvoor één jaar gevangenisstraf opgelegd. Ook worden na een schietpartij inbrekers in een sigarenfabriek gearresteerd. Opvallend is dat ook vaak melding wordt gemaakt van veediefstal. Verder worden bij huiszoekingen in oktober 1918 op verschillende locaties gestolen waar aangetroffen en personen aangehouden.

Doordat de aanvoer van grondstoffen stagneert, moeten vele sigarenfabrieken de poorten al dan niet tijdelijk sluiten of arbeidstijdverkorting toepassen. Door de schaarste worden zogenaamde 'varkensbladen' en kersenbladeren verzameld. Gedroogde kersenbladeren leveren al gauw dertig cent per kilo op en in juni 1918 worden met succes proeven genomen met gedroogde kersenbladeren als vervanger voor tabak. De schaarste aan materialen leidt tot het niet kunnen bouwen van nieuwe woningen en door de optredende woningschaarste worden sommige woningen door twee of meer gezinnen bewoond.

Op 29 juni vertrekt de Handelse Processie met zo'n 1.200 personen weer naar Handel. Een 'jubelfeest' omdat het - aldus de krant - 150 jaren is geleden dat 'door onze voorouders deze bedevaart is ondernomen, ter vrijwaring van besmettelijke ziekten'. In augustus meldt de Meierijsche Courant dat 'de Spaansche ziekte' zich alhier 'onrustbarend snel' verspreidt. Maar van de gevolgen daarvan wordt in 1918 verder geen melding meer gemaakt.

In mei 1918 overlijdt 'in den hoogen leeftijd van ruim 89 jaren' Jan Kanen - caféhouder en gedurende 29 jaar raadslid. Maar ook vinden er enkele noodlottige ongevallen plaats. Zo verdrinkt in Borkel in de zomer Gerrit Heimans, een 31-jarige 'oppassend ongehuwd en ouderlooze jongeman' in een diepe kolk in de Dommel. Reddingspogingen door zijn kameraden mogen niet meer baten. Ook graanhandelaar en oud-gemeenteontvanger J. Jaspers overlijdt in augustus als gevolg van een bedrijfsongeval waarbij hij onder het wiel van een paardenkar terecht kwam en daarbij drie ribben brak waarvan er een de longen doorboorde.

reageer als eerste
Meer berichten




Shopbox